Όπως κάθε συγγραφέας γνωρίζει ή πρόκειται να ανακαλύψει, η συγγραφή είναι μια διαδικασία εξερεύνησης συχνά ανοργάνωτη, αρκετά πρωτόγνωρη και που σίγουρα δημιουργεί σύγχυση. Πρόκειται για έναν χώρο αχαρτογράφητο, άκρως χαοτικό, στον οποίο υπάρχει ελευθερία άκρατου πειραματισμού και που τα λάθη είναι σχεδόν αδιάκοπα, ωστόσο ευπρόσδεκτα. Ναι, σωστά διαβάσατε! Είπα λάθη, και γιατί όχι και αποτυχία; Τα λάθη πρέπει να γίνονται και αποτελούν δομικό συστατικό της διαδικασίας. Δομικά συστατικά, επίσης, θεωρούνται και το πάθος, ο ενθουσιασμός για τη γραφή, η εμμονή και σίγουρα η επιμονή. Στόχος σας πρέπει να είναι να δημιουργήσετε τις δικές σας συγγραφικές αρχές και μέσα από αυτές να δοκιμάσετε τον εαυτό σας κόντρα στους ήδη υπάρχοντες και κοινά αποδεκτούς συγγραφικούς κανόνες.
Πολλοί θα σκέφτεστε ότι θέλετε να συνθέσετε μια ιστορία, ότι η εν λόγω ιδέα σας ελκύει, αλλά δεν γνωρίζετε από πού να αρχίσετε, ενώ ταυτόχρονα σας προβληματίζει και η έλλειψη έμπνευσης. Είναι σημαντικό να κατανοήσετε ότι η έμπνευση μπορεί να προκύψει από μικρά πράγματα που συναντάτε στην καθημερινότητά σας ή συγκυρίες με τις οποίες έρχεστε συστηματικά αντιμέτωποι. Μερικά παραδείγματα τέτοιων περιπτώσεων είναι η κίνηση που συναντάτε στον δρόμο καθώς επιστρέφετε από τη δουλειά ή ένα μικρό ατύχημα στο σούπερ μάρκετ, η αλλεργία ενός αγαπημένου σας προσώπου ή ακόμα και η γάτα που σκαρφάλωσε στο χριστουγεννιάτικό δέντρο σας. Έμπνευση υπάρχει παντού· η ίδια η ζωή είναι έμπνευση.
Προσωπικά, απολαμβάνω να γράφω, να διαβάζω και να παρατηρώ το συγγραφικό ιδίωμα τόσο των λογοτεχνών όσο και των ποιητών, κι ας μην είμαι λάτρης της ποίησης. Αν και διστάζω να χαρακτηρίσω τον εαυτό μου συγγραφέα, θα τολμήσω να μοιραστώ μαζί σας μερικές συμβουλές, ώστε να διευκολύνω και να ενθαρρύνω το συγγραφικό σας εγχείρημα. Κάποιες από αυτές είναι εμπειρικές, ενώ κάποιες άλλες αποτελούν αμάλγαμα των όσων αποκομίζω από βοηθήματα δημιουργικής γραφής:
- να σκέφτεστε σαν αναγνώστης! Ποια σημεία παρατηρείτε και σας κεντρίζουν το ενδιαφέρον όσο διαβάζετε ένα βιβλίο; Τι είναι αυτό που σας αρέσει και τι είναι αυτό που δεν σας αρέσει; Ποιοι χαρακτήρες σας εξιτάρουν και για ποιον λόγο;
- να δίνετε ενέργεια στον λόγο σας! Η ενέργεια γεννά απόλαυση· τόσο στον συγγραφέα όσο και στον αναγνώστη.
- το καλύτερο γράψιμο είναι το γράψιμο το ειλικρινές και αυτό που επικοινωνεί την αλήθεια… ακόμα και αν το μήνυμα που επικοινωνείται δεν είναι αληθινό!
- να διαβάζετε βιβλία! Αυτό θα βελτιώσει την ποιότητα και την ποσότητα της συγγραφικής σας παραγωγής.
- απαραίτητα εργαλεία: μίμηση και επιρροή! Μην τα φοβάστε· τα χρειάζεστε!
- να γράφετε συχνά, ακόμα κι αν αυτό είναι το προσωπικό σας ημερολόγιο! Προμηθευτείτε ένα σημειωματάριο που θα κρατάτε πάντα μαζί σας, και μέσα σε αυτό να καταγράφετε καθημερινά λέξεις, φράσεις, ιδέες, εικόνες! Κάποια στιγμή, όλα αυτά κάτι θα δημιουργήσουν J.
- να γνωρίζετε σε ποιον θέλετε να απευθυνθείτε.
- να είστε ελεύθεροι! Επιτρέψτε στον εαυτό σας να γράψει άσχημα και να εκφράσει αυτό ακριβώς που θέλει. Πρόκειται για μια διαδικασία ευχαρίστησης. Συνεπώς, δεν υπάρχουν κανόνες, εκτός από αυτούς που εσείς θέτετε στον εαυτό σας.
- η οικονομία είναι το παν· μη φλυαρείτε, μην υπεραναλύετε!
Και όσο, ενδεχομένως, φαίνεται δαιδαλώδες να εφαρμόζετε όλους αυτούς τους κανόνες, μέσα από το παρακάτω παιχνίδι δημιουργικής γραφής, θα σας αποδείξω πώς μόνο δύσκολο δεν είναι. Το μόνο που χρειάζεστε είναι λίγος χρόνος και η διάθεση για έναν περίπατο. Το παιχνίδι μπορεί να γίνει ακόμα πιο διασκεδαστικό, εάν συμμετέχουν δύο άτομα.
Πηγαίνετε για έναν περίπατο, έχοντας μαζί σας το σημειωματάριό σας και συλλέξτε τα παρακάτω «δεδομένα»:
- δύο πραγματικές συζητήσεις που πήρε το αυτί σας κατά τον περίπατό σας
- 3 διαφορετικά είδη πουλιών
- 2 μάρκες τροφίμων
- λέξεις από 6 πινακίδες
- το όνομα ενός κραγιόν
- το όνομα ενός πλανήτη ή αστερισμού
- τον τίτλο ενός πίνακα ζωγραφικής
- το όνομα ενός νεκρού πολιτικού
- δύο ποικιλίες κρεμμυδιών και μια ποικιλία πατάτας
- 3 αντικείμενα από κατάστημα εργαλείων
- η ομιλία ενός παιδιού.
Τώρα, ανοίξτε μια εφημερίδα σε μια τυχαία σελίδα και υπογραμμίστε μια σύντομη φράση· την πρώτη που θα πέσει στα μάτια σας. Αυτή η φράση θα αποτελέσει και τον τίτλο του νέου σας λογοτεχνήματος. Γράψτε μια σύντομη ιστορία (όχι μεγαλύτερη των 500 λέξεων) ή ένα ποίημα (όχι μεγαλύτερο των 40 στίχων), μέσα στα οποία θα εντάσσετε όλα τα στοιχεία που έχετε συγκεντρώσει. Επαναλάβετε αυτό το γράψιμο έως ότου η χρήση όλων αυτών των πληροφοριών να θεωρείται αναπόφευκτη, χωρίς όμως να γίνεται τυχαία και βεβιασμένα. Σκοπός αυτής της άσκησης είναι να επιβάλετε στον εαυτό σας να δημιουργήσει συνδέσεις ανάμεσα σε διαφορετικά πράγματα, οι συνάψεις μεταξύ των οποίων θα πρέπει να βγάζουν νόημα. Αυτή η πίεση, αν εφαρμόζεται συστηματικά, θα διευκολύνει την παραγωγή και τη γραπτή αναπαραγωγή ιδεών και θα βελτιώσει τη γλώσσα και την εικονοποιεία της συγγραφικής σας σύνθεσης. Σταδιακά, η δύναμη θα γίνει συνήθεια και η ικανότητα θα μετουσιωθεί σε επιδεξιότητα και ευγλωττία.
Το γράψιμο είναι μια από τις πιο απολαυστικές και παιχνιδιάρικες δραστηριότητες τόσο για το ανθρώπινο πνεύμα όσο και για το σώμα. Καθώς θεωρείται σπουδαία ψυχολογική δραστηριότητα, η πραγματική ανταμοιβή έγκειται κυρίως στην ίδια τη διαδικασία και όχι στην έκδοση. Κλείνοντας, θέλω να επισημάνω, για μια ακόμη φορά, ότι δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής μας ότι εκτός από συγγραφείς είμαστε, επίσης, και αναγνώστες. Η συστηματική ανάγνωση θα μας βοηθήσει να διαμορφώσουμε τη δική μας προσωπική γλώσσα και κατ’ επέκταση τους δικούς μας μικρούς, καινούριους κόσμους.
Κατερίνα Σαπουνάκη
Μεταφράστρια – Φιλόλογος
